Trong hệ thống thang máy của các công trình hiện đại, cửa tầng không chỉ có nhiệm vụ đóng mở để người dùng ra vào cabin mà còn là một bộ phận quan trọng liên quan đến an toàn phòng cháy chữa cháy. Đặc biệt tại các tòa nhà cao tầng, chung cư, khách sạn, văn phòng, nhà xưởng hoặc công trình có mật độ sử dụng lớn, cửa chống cháy thang máy đóng vai trò ngăn cháy lan, hạn chế khói và bảo vệ lối di chuyển trong tình huống khẩn cấp.

Khi xảy ra hỏa hoạn, giếng thang máy có thể trở thành khu vực dẫn khói, nhiệt và lửa lan nhanh giữa các tầng nếu không được ngăn cách đúng kỹ thuật. Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại cửa tầng có khả năng chống cháy là yêu cầu quan trọng trong thiết kế, thi công và nghiệm thu hệ thống thang máy.

Vậy cửa chống cháy thang máy là gì? Tiêu chuẩn cửa chống cháy thang máy được hiểu như thế nào? Các ký hiệu E30, E60, EI30, EI60 có ý nghĩa gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn trước khi lựa chọn và lắp đặt cho công trình.

Cửa chống cháy thang máy là gì?

Cửa chống cháy thang máy là loại cửa tầng thang máy được thiết kế và sản xuất nhằm đáp ứng yêu cầu chịu lửa trong một khoảng thời gian nhất định. Khác với cửa tầng thông thường chỉ tập trung vào chức năng đóng mở và đảm bảo an toàn vận hành, cửa chống cháy còn phải có khả năng duy trì tính toàn vẹn khi tiếp xúc với lửa, nhiệt độ cao hoặc khói trong điều kiện cháy.

Loại cửa này thường được lắp tại vị trí cửa tầng của thang máy, nơi tiếp giáp giữa không gian sảnh tầng và giếng thang. Khi có sự cố cháy, cửa có nhiệm vụ hạn chế lửa, khói và khí nóng lan vào khu vực giếng thang hoặc lan từ giếng thang sang các tầng khác.

Trong nhiều công trình, cửa chống cháy thang máy là một phần quan trọng của giải pháp ngăn cháy lan theo phương đứng. Đây cũng là hạng mục cần được tính toán đồng bộ với thiết kế phòng cháy chữa cháy tổng thể của công trình.

Vì sao cửa chống cháy thang máy quan trọng?

Thang máy là thiết bị di chuyển theo phương đứng, kết nối nhiều tầng trong cùng một công trình. Chính đặc điểm này khiến khu vực giếng thang có nguy cơ trở thành đường lan truyền khói và nhiệt nếu không được bảo vệ đúng cách.

Khi xảy ra cháy, khói thường lan rất nhanh theo các trục đứng như giếng thang, hộp kỹ thuật hoặc cầu thang. Nếu cửa tầng không có khả năng ngăn cháy phù hợp, khói và nhiệt có thể đi vào giếng thang rồi lan sang các khu vực khác, làm tăng nguy cơ mất an toàn cho người trong công trình.

Cửa chống cháy thang máy giúp tạo lớp ngăn cách giữa sảnh tầng và giếng thang, góp phần làm chậm quá trình cháy lan. Khoảng thời gian này rất quan trọng vì giúp người trong công trình có thêm thời gian thoát nạn, đồng thời hỗ trợ lực lượng cứu hộ tiếp cận và xử lý sự cố.

Bên cạnh yếu tố an toàn, việc lắp đặt cửa tầng chống cháy đúng yêu cầu còn giúp công trình đáp ứng tốt hơn các điều kiện nghiệm thu phòng cháy chữa cháy. Theo các quy định hiện hành, yêu cầu về an toàn cháy cho nhà và công trình được quy định trong QCVN 06:2022/BXD và các sửa đổi, bổ sung liên quan. (Bộ Xây dựng)

Cửa chống cháy thang máy hoạt động như thế nào?

Cửa chống cháy thang máy không hoạt động theo nghĩa “dập tắt đám cháy”, mà hoạt động bằng cách duy trì khả năng ngăn cách trong một khoảng thời gian nhất định.

Khi xảy ra cháy tại khu vực sảnh tầng, cửa có nhiệm vụ giữ cho ngọn lửa và khí nóng không dễ dàng xuyên qua sang khu vực giếng thang. Nếu cửa đạt tiêu chuẩn cách nhiệt, bề mặt phía không tiếp xúc trực tiếp với lửa cũng được kiểm soát nhiệt độ để giảm nguy cơ truyền nhiệt sang khu vực bên kia.

Hiệu quả chống cháy của cửa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vật liệu cánh cửa, kết cấu khung cửa, gioăng chống cháy, khe hở lắp đặt, lớp sơn hoàn thiện, phụ kiện đi kèm và chất lượng thi công tại công trình.

Vì vậy, cửa chống cháy không chỉ cần sản xuất đúng tiêu chuẩn mà còn phải được lắp đặt đúng kỹ thuật. Một bộ cửa đạt chứng nhận nhưng lắp sai khe hở, sai vị trí hoặc không đồng bộ phụ kiện vẫn có thể làm giảm khả năng ngăn cháy thực tế.

Các tiêu chuẩn cửa chống cháy thang máy cần biết

Khi tìm hiểu tiêu chuẩn cửa chống cháy thang máy, người dùng thường gặp các ký hiệu như E30, E60, E90, EI30, EI60 hoặc EI120. Đây là các cách thể hiện giới hạn chịu lửa của cửa trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.

Tiêu chuẩn E là gì?

Ký hiệu E thể hiện tính toàn vẹn của cấu kiện khi chịu lửa. Với cửa chống cháy, tính toàn vẹn có nghĩa là cửa có khả năng hạn chế lửa, khói nóng hoặc ngọn lửa xuyên qua từ mặt cháy sang mặt không cháy trong một khoảng thời gian nhất định.

Ví dụ, cửa E30 là cửa có khả năng duy trì tính toàn vẹn trong ít nhất 30 phút khi được thử nghiệm theo điều kiện tiêu chuẩn. Tương tự, E60 thể hiện khả năng duy trì tính toàn vẹn trong 60 phút.

Tiêu chuẩn EI là gì?

EI là ký hiệu kết hợp giữa tính toàn vẹn và tính cách nhiệt. Trong đó, E là khả năng ngăn lửa xuyên qua, còn I là khả năng cách nhiệt, tức hạn chế nhiệt độ truyền từ mặt cháy sang mặt không cháy. Cách hiểu E và I là “Integrity” và “Insulation” cũng được nhiều tài liệu kỹ thuật về cửa chống cháy sử dụng. (Toàn Cầu Tech)

Điều này có nghĩa là cửa EI không chỉ ngăn lửa mà còn giúp hạn chế truyền nhiệt. Ví dụ, cửa EI30 cần duy trì đồng thời tính toàn vẹn và tính cách nhiệt trong ít nhất 30 phút trong điều kiện thử nghiệm.

So với cửa chỉ đạt E, cửa đạt EI thường có yêu cầu kỹ thuật cao hơn vì phải đáp ứng thêm tiêu chí cách nhiệt.

Ý nghĩa của các mức E30, E60, EI30, EI60

Các con số 30, 60, 90 hoặc 120 thể hiện thời gian chịu lửa tính bằng phút. Mức thời gian càng cao thì yêu cầu về vật liệu, kết cấu và khả năng chịu lửa càng lớn.

Trong thực tế, tùy theo quy mô, chiều cao, công năng và yêu cầu PCCC của từng công trình, cửa chống cháy thang máy có thể được yêu cầu ở các mức khác nhau như E30, E60, EI30, EI60 hoặc cao hơn. Một số nguồn chuyên ngành tại Việt Nam cũng ghi nhận các mức phổ biến của cửa tầng chống cháy thang máy gồm E30, E60, E120, EI30, EI60 và EI120.

Cửa chống cháy thang máy E30 và EI30 khác nhau như thế nào?

E30 và EI30 đều thể hiện khả năng chịu lửa trong khoảng thời gian 30 phút, nhưng khác nhau ở tiêu chí đánh giá.

Cửa E30 tập trung vào khả năng giữ tính toàn vẹn, tức hạn chế lửa và khói nóng xuyên qua cửa trong thời gian thử nghiệm. Trong khi đó, cửa EI30 ngoài tính toàn vẹn còn phải đáp ứng thêm khả năng cách nhiệt, giúp hạn chế nhiệt độ truyền sang mặt không tiếp xúc trực tiếp với lửa.

Vì vậy, nếu công trình chỉ yêu cầu ngăn lửa ở mức cơ bản, cửa E30 có thể là phương án phù hợp. Nếu khu vực cần kiểm soát cả truyền nhiệt, cửa EI30 sẽ là lựa chọn an toàn hơn.

Tuy nhiên, việc lựa chọn E30 hay EI30 không nên dựa vào cảm tính mà cần căn cứ vào hồ sơ thiết kế PCCC, yêu cầu nghiệm thu và tư vấn của đơn vị chuyên môn.

Cấu tạo cơ bản của cửa chống cháy thang máy

Một bộ cửa chống cháy thang máy thường có cấu tạo phức tạp hơn cửa tầng thông thường. Tùy theo tiêu chuẩn chịu lửa, nhà sản xuất có thể sử dụng các lớp vật liệu và phụ kiện khác nhau để đảm bảo khả năng ngăn cháy.

Cánh cửa chống cháy

Cánh cửa thường được làm từ thép hoặc inox có độ dày phù hợp, bên trong có thể được gia cường bằng vật liệu chống cháy, vật liệu cách nhiệt hoặc lõi chuyên dụng. Kết cấu cánh cần đảm bảo độ cứng, hạn chế biến dạng khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.

Với các công trình yêu cầu thẩm mỹ cao, bề mặt cửa có thể được hoàn thiện bằng inox sọc nhuyễn, inox gương, inox màu hoặc sơn tĩnh điện. Tuy nhiên, vật liệu hoàn thiện phải phù hợp với yêu cầu chống cháy của bộ cửa.

Khung cửa và ray dẫn hướng

Khung cửa có nhiệm vụ giữ ổn định toàn bộ hệ cửa tầng. Khi xảy ra cháy, khung cửa cần hạn chế biến dạng để cánh cửa không bị bung, lệch hoặc tạo khe hở lớn.

Ray dẫn hướng cũng cần được lắp đặt chính xác để cửa vận hành bình thường trong điều kiện sử dụng hằng ngày, đồng thời không làm giảm hiệu quả ngăn cháy khi có sự cố.

Gioăng và vật liệu chèn khe chống cháy

Các khe hở xung quanh cửa là vị trí dễ khiến khói và khí nóng lan qua nếu không được xử lý đúng cách. Vì vậy, nhiều hệ cửa chống cháy sử dụng gioăng chống cháy hoặc vật liệu chèn khe chuyên dụng.

Khi gặp nhiệt độ cao, một số loại vật liệu có khả năng trương nở để bịt kín khe hở, giúp hạn chế khói và lửa lan qua khu vực cửa.

Phụ kiện đồng bộ

Phụ kiện cửa gồm cơ cấu đóng mở, khóa cửa tầng, puly, con lăn, ray trượt và các chi tiết kỹ thuật khác. Với cửa chống cháy thang máy, phụ kiện cần đảm bảo vừa đáp ứng yêu cầu vận hành của thang máy, vừa không làm ảnh hưởng đến khả năng chịu lửa của bộ cửa.

Đây là lý do cửa chống cháy thang máy cần được thiết kế đồng bộ với hệ thống thang, thay vì chỉ thay thế đơn lẻ một số chi tiết bề mặt.

Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cửa chống cháy thang máy

Chất lượng cửa chống cháy không chỉ phụ thuộc vào vật liệu mà còn liên quan đến toàn bộ quy trình thiết kế, sản xuất, lắp đặt và kiểm định.

Trước hết, vật liệu cánh và khung cửa phải đáp ứng đúng yêu cầu kỹ thuật. Nếu sử dụng vật liệu không phù hợp, cửa có thể bị biến dạng nhanh khi gặp nhiệt độ cao, làm mất khả năng ngăn cháy.

Thứ hai, độ chính xác khi gia công cũng rất quan trọng. Cửa thang máy là hệ cửa vận hành tự động, vì vậy cánh cửa cần đóng mở êm, đúng khe hở và không bị vênh lệch. Nếu khe hở quá lớn, hiệu quả ngăn khói và ngăn cháy có thể bị suy giảm.

Thứ ba, quá trình lắp đặt tại công trình cần được thực hiện đúng kỹ thuật. Ngay cả khi cửa được sản xuất đạt chuẩn, việc lắp đặt sai cao độ, sai vị trí hoặc không xử lý kín các khe tiếp giáp cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng chống cháy thực tế.

Cuối cùng, hồ sơ chứng nhận và thử nghiệm là yếu tố không thể bỏ qua. Chủ đầu tư nên yêu cầu đầy đủ tài liệu liên quan đến tiêu chuẩn chịu lửa, nguồn gốc vật liệu và quy cách sản phẩm để phục vụ nghiệm thu khi cần.

Khi nào công trình cần sử dụng cửa chống cháy thang máy?

Không phải mọi công trình đều có cùng yêu cầu về cấp độ chống cháy. Tuy nhiên, các công trình có quy mô lớn, nhiều tầng, mật độ người sử dụng cao hoặc thuộc nhóm bắt buộc kiểm soát PCCC thường cần đặc biệt quan tâm đến hạng mục này.

Chung cư, khách sạn, văn phòng, bệnh viện, trung tâm thương mại, nhà xưởng và công trình công cộng thường có yêu cầu cao hơn về ngăn cháy lan. Với các công trình này, cửa tầng thang máy cần được lựa chọn theo hồ sơ thiết kế PCCC đã được thẩm duyệt.

Đối với nhà ở riêng lẻ hoặc thang máy gia đình, yêu cầu có thể khác nhau tùy quy mô, chiều cao và phương án thiết kế. Tuy nhiên, việc sử dụng cửa tầng có khả năng chống cháy vẫn là giải pháp nên cân nhắc nếu chủ nhà muốn tăng mức độ an toàn cho công trình.

Lưu ý khi lựa chọn cửa chống cháy thang máy

Khi lựa chọn cửa chống cháy thang máy, yếu tố đầu tiên cần xác định là công trình yêu cầu cấp chống cháy nào. Không nên chỉ chọn theo giá hoặc theo thói quen, vì mỗi công trình có yêu cầu PCCC khác nhau.

Tiếp theo, cần xem xét sự đồng bộ giữa cửa tầng, cabin, hệ điều khiển và kết cấu hố thang. Cửa chống cháy phải vận hành ổn định trong điều kiện sử dụng hằng ngày, đồng thời vẫn đáp ứng khả năng ngăn cháy khi có sự cố.

Ngoài ra, chủ đầu tư nên ưu tiên đơn vị cung cấp có khả năng tư vấn kỹ thuật, sản xuất đúng quy cách và hỗ trợ hồ sơ chứng nhận cần thiết. Đây là yếu tố quan trọng để công trình thuận lợi hơn trong quá trình kiểm tra, nghiệm thu và vận hành.

Với các công trình yêu cầu tính thẩm mỹ cao, có thể lựa chọn vật liệu hoàn thiện phù hợp như inox, thép sơn tĩnh điện hoặc các màu sắc đồng bộ với thiết kế nội thất. Tuy nhiên, thẩm mỹ không được làm ảnh hưởng đến tiêu chuẩn chống cháy của bộ cửa.

Những sai lầm thường gặp khi chọn cửa chống cháy thang máy

Một sai lầm phổ biến là chỉ quan tâm đến hình thức bên ngoài mà không kiểm tra tiêu chuẩn chịu lửa. Một bộ cửa nhìn chắc chắn chưa chắc đã đáp ứng đúng yêu cầu chống cháy nếu không có cấu tạo và chứng nhận phù hợp.

Sai lầm thứ hai là nhầm lẫn giữa cửa E và cửa EI. Cả hai đều liên quan đến khả năng chịu lửa, nhưng EI có thêm yêu cầu cách nhiệt. Nếu công trình yêu cầu EI mà chỉ lắp cửa đạt E, hồ sơ nghiệm thu có thể không đáp ứng.

Sai lầm thứ ba là không đồng bộ cửa chống cháy với thiết kế thang máy. Cửa tầng cần vận hành chính xác với cabin, hệ khóa cửa và hệ điều khiển. Việc lựa chọn sai quy cách có thể gây khó khăn khi lắp đặt hoặc ảnh hưởng đến vận hành lâu dài.

Bảo trì cửa chống cháy thang máy có cần thiết không?

Câu trả lời là có. Cửa chống cháy thang máy vẫn là một bộ phận vận hành thường xuyên, vì vậy cần được kiểm tra và bảo trì định kỳ như các hạng mục khác của thang máy.

Trong quá trình bảo trì, kỹ thuật viên cần kiểm tra ray cửa, con lăn, khóa cửa tầng, khe hở, gioăng chống cháy và độ ổn định khi đóng mở. Nếu phát hiện cửa đóng không kín, phát tiếng kêu bất thường hoặc bị lệch, cần xử lý sớm để tránh ảnh hưởng đến an toàn vận hành.

Ngoài ra, không nên tự ý khoan cắt, thay đổi kết cấu hoặc thay phụ kiện không phù hợp trên cửa chống cháy, vì điều này có thể làm mất khả năng chịu lửa ban đầu của sản phẩm.

Kết luận

Cửa chống cháy thang máy là hạng mục quan trọng trong hệ thống an toàn của công trình, đặc biệt với các tòa nhà nhiều tầng hoặc công trình có yêu cầu cao về phòng cháy chữa cháy. Không chỉ đóng vai trò là cửa tầng thang máy, bộ cửa này còn giúp ngăn cháy lan, hạn chế khói và hỗ trợ bảo vệ khu vực giếng thang khi xảy ra sự cố.

Việc hiểu rõ tiêu chuẩn cửa chống cháy thang máy như E30, E60, EI30, EI60 sẽ giúp chủ đầu tư lựa chọn đúng sản phẩm, đúng yêu cầu kỹ thuật và phù hợp với hồ sơ PCCC của công trình. Để đảm bảo hiệu quả sử dụng lâu dài, cửa chống cháy cần được lựa chọn từ đơn vị có chuyên môn, sản xuất đúng tiêu chuẩn, lắp đặt đúng kỹ thuật và bảo trì định kỳ trong suốt quá trình vận hành.