Trong hệ thống thang máy hiện đại, cảm biến thang máy được xem là “mắt xích an toàn” giúp thang vận hành chính xác, ổn định và hạn chế tối đa rủi ro cho người sử dụng. Từ việc đóng – mở cửa, dừng tầng đúng vị trí, kiểm soát tải trọng cho đến giám sát hành trình cabin, mọi hoạt động của thang máy đều phụ thuộc rất lớn vào hệ thống cảm biến trong thang máy.

Bài viết sau sẽ giúp bạn có cái nhìn đầy đủ, dễ hiểu về hệ thống cảm biến cửa thang máy, cảm biến dừng tầng thang máy, cảm biến trọng lượng thang máy và các loại cảm biến khác đang được sử dụng phổ biến hiện nay.

Tổng quan về các loại cảm biến thang máy

Cảm biến thang máy là các thiết bị điện tử có nhiệm vụ phát hiện trạng thái, vị trí, tải trọng hoặc vật cản trong quá trình thang máy vận hành. Dữ liệu từ cảm biến sẽ được gửi về bộ cảnh báo để xử lý và đưa ra lệnh điều khiển tương ứng.

Trong thực tế, một hệ thống thang máy hoàn chỉnh thường tích hợp nhiều loại cảm biến trong thang máy khác nhau, hoạt động đồng thời và liên tục. Nhờ đó, thang máy có thể:

• Đóng/mở cửa đúng thời điểm
• Dừng tầng chính xác
• Ngăn chặn tình trạng quá tải
• Kiểm soát tốc độ và hành trình cabin

Chính vì vậy, cảm biến thang máy được xem là một trong những thành phần cốt lõi quyết định độ an toàn và độ ổn định của toàn bộ hệ thống.

Phân loại cảm biến thang máy và nguyên lý hoạt động 

Hệ thống các cảm biến an toàn được sử dụng trong thang máy rất đa dạng, mỗi loại đảm nhiệm một chức năng riêng biệt. Về nguyên lý hoạt động, cảm biến thang máy thường dựa trên các cơ chế như: cảm biến quang học, cảm biến từ, cảm biến lực hoặc cảm biến đo tốc độ…

Cảm biến cửa thang máy

Cảm biến cửa thang máy có chức năng chính là phát hiện vật cản khi cửa đang đóng, từ đó ra lệnh cho cửa dừng lại hoặc mở ra để tránh kẹp tay, chân, đồ vật…

Nguyên lý hoạt động của cảm biến cửa là:

• Cảm biến quang (mắt thần): phát ra tia hồng ngoại, khi có vật cản che tia, hệ thống sẽ nhận biết và ngừng đóng cửa
• Thanh cảm biến an toàn: bố trí dọc theo mép cửa, phát hiện tiếp xúc vật lý

Cảm biến cửa thang máy đặc biệt quan trọng trong các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc trong các công trình công cộng có mật độ người sử dụng lớn.

Cảm biến dừng tầng thang máy

Cảm biến dừng tầng thang máy có nhiệm vụ xác định chính xác vị trí cabin so với sàn tầng, đảm bảo thang dừng đúng cao độ. Nếu cảm biến dừng tầng hoạt động không chính xác, cabin có thể bị lệch sàn, gây nguy hiểm khi bước ra vào.

Nguyên lý hoạt động của cảm biến dừng tầng:

• Sử dụng cảm biến từ hoặc cảm biến quang gắn dọc theo ray dẫn hướng
• Khi cabin di chuyển đến vị trí định sẵn, cảm biến gửi tín hiệu về bộ điều khiển để giảm tốc và dừng cabin đúng vị trí tầng

Đây là hệ thống cảm biến trong thang máy có ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn khi sử dụng cabin.

Cảm biến tải trọng thang máy

Cảm biến tải trọng hay cảm biến trọng lượng thang máy giúp hệ thống nhận biết tải trọng thực tế bên trong cabin. Khi cabin vượt quá tải trọng cho phép, cảm biến sẽ gửi tín hiệu cảnh báo và ngăn thang không cho khởi động.

Nguyên lý hoạt động thường dựa trên:

• Cảm biến lực đặt tại sàn cabin hoặc phía trên khung của cabin
• Bộ xử lý tiến hành chuyển đổi trọng lượng trong cabin thành dữ liệu điện tử và liên kết với hệ thống điều khiển. Khi trọng lượng vượt quá ngưỡng cho phép, hệ thống sẽ kích hoạt cảnh báo và chặn cửa thang không cho đóng.

Nhờ cảm biến trọng lượng, thang máy có thể tránh được tình trạng quá tải, một trong những nguyên nhân gây hư hỏng nhanh và tiềm ẩn rủi ro lớn.

Cảm biến tốc độ và quá tốc

Cảm biến tốc độ có nhiệm vụ giám sát tốc độ di chuyển của cabin. Khi phát hiện tốc độ vượt ngưỡng cho phép, hệ thống an toàn sẽ kích hoạt các cơ chế bảo vệ như phanh khẩn cấp.

Nguyên lý:

• Gồm cảm biến đo tốc độ đặt tại động cơ/puly kết hợp với bộ cảm biến rung để theo dõi gia tốc cabin thang.
• Khi bộ cảm biến phát hiện thang vận hành vượt tốc hơn ngưỡng cài đặt, cảm biến sẽ kích hoạt phanh an toàn hoặc gửi cảnh báo để giảm tốc tức thì

Cảm biến tốc độ là hệ thống quan trọng để bảo vệ người dùng và phòng tránh sự cố gây mất an toàn khi thang xảy ra sự cố bất ngờ.

Các cảm biến an toàn khác

Ngoài các cảm biến thang máy cơ bản, nhiều hệ thống thang máy hiện đại còn được trang bị thêm các cảm biến an toàn bổ sung nhằm tăng cường khả năng bảo vệ người dùng và thiết bị trong những tình huống đặc biệt, kể đến như: 

• Cảm biến rung chấn giúp phát hiện rung lắc bất thường trong hố thang hoặc khu vực động cơ; 
• Cảm biến nhiệt độ dùng để giám sát nhiệt trong cabin, phòng máy nhằm phòng ngừa nguy cơ quá nhiệt, cháy nổ; 
• Cảm biến khói giúp nhận biết sớm sự cố hỏa hoạn để kích hoạt chế độ dừng thang an toàn; 
• Cảm biến mực nước lắp tại hố PIT nhằm cảnh báo khi có nước ngập, hạn chế nguy cơ chập điện hoặc hư hỏng thiết bị.

Việc trang bị cảm biến an toàn bổ sung được các đơn vị cung cấp tư vấn tùy theo loại thang máy, môi trường lắp đặt và đặc thù công trình. Đối với nhà ở khu vực trũng, tầng hầm dễ ngập nước, cảm biến mực nước hố PIT là cần thiết; trong khi các tòa nhà cao tầng, nhà xưởng hoặc khu vực có nguy cơ cháy nổ cao nên ưu tiên thêm cảm biến khói và cảm biến nhiệt để đảm bảo an toàn vận hành toàn diện cho hệ thống thang máy.

Lưu ý khi lựa chọn hệ thống cảm biến an toàn thang máy

Khi lựa chọn thang máy, người dùng không nên chỉ quan tâm đến kiểu dáng hay giá thành mà bỏ qua hệ thống cảm biến trong thang máy. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Đảm bảo thang được trang bị tối thiểu hệ thống cảm biến cửa thang máy và cảm biến dừng tầng 
• Lựa chọn hệ thống có cảm biến trọng lượng thang máy để hạn chế quá tải
• Không tự ý can thiệp, vô hiệu hóa cảm biến khi thang gặp lỗi
• Chọn đơn vị cung cấp, bảo trì uy tín để đảm bảo linh kiện cảm biến chính hãng, đúng tiêu chuẩn

Việc đầu tư đúng ngay từ đầu vào hệ thống cảm biến sẽ giúp thang máy vận hành ổn định, bền bỉ và an toàn hơn trong suốt vòng đời sử dụng.

Tần suất bảo trì, kiểm tra hệ thống cảm biến thang máy 

Hệ thống cảm biến thang máy cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ bởi sau một thời gian sử dụng, bụi bẩn, rung lắc, độ ẩm hoặc hao mòn linh kiện có thể làm giảm độ chính xác của cảm biến.

Việc bảo trì thang máy định kỳ giúp:

• Kiểm tra độ nhạy của cảm biến cửa thang máy
• Hiệu chỉnh lại cảm biến dừng tầng thang máy
• Đảm bảo cảm biến trọng lượng thang máy hoạt động đúng ngưỡng tải
• Phát hiện sớm nguy cơ sai lệch tín hiệu

Thông thường, thang máy gia đình hoặc thang máy công trình nên được bảo trì theo chu kỳ 1–3 tháng/lần tùy tần suất sử dụng.

Trong mọi hệ thống thang máy hiện đại, cảm biến thang máy đóng vai trò nền tảng, quyết định đến độ an toàn, độ chính xác và sự ổn định khi vận hành. Từ cảm biến cửa thang máy, cảm biến dừng tầng thang máy, cảm biến trọng lượng thang máy cho đến các loại cảm biến vị trí, tốc độ… tất cả đều phối hợp chặt chẽ để đảm bảo thang máy hoạt động trơn tru.

Đầu tư vào hệ thống các loại cảm biến trong thang máy chất lượng cao và duy trì bảo trì định kỳ không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ thang máy mà còn bảo vệ an toàn cho người sử dụng trong suốt quá trình vận hành lâu dài.

Nếu bạn đang tìm giải pháp thang máy an toàn, vận hành ổn định với hệ thống cảm biến thang máy chất lượng cao, hãy liên hệ Tân Long để được tư vấn chi tiết. Đội ngũ kỹ thuật Tân Long sẵn sàng khảo sát thực tế, tư vấn cấu hình cảm biến phù hợp và đồng hành cùng bạn trong suốt quá trình lắp đặt, bảo trì thang máy, giúp công trình vận hành an toàn, bền bỉ theo thời gian.